Over de bodem bestaat er meer informatie dan je op het eerste zicht zou denken. Zo kan je hier alles lezen over bodemverontreiniging, -sanering, -attesten, -onderzoeken.
Bodemattest aanvragen bij OVAM
Het bodemattest is een document dat weergeeft of de OVAM beschikt over relevante gegevens over de bodemkwaliteit. Volgens het bodemdecreet vraag je een bodemattest aan als je een eigendom wil verkopen. Je vraagt het attest aan voor het sluiten van de overdrachtsovereenkomst (compromis) en deelt de inhoud ervan mee aan de koper. Dit maakt van de overdracht van een grond of pand een cruciaal moment in de bescherming van onze bodem en ons leefmilieu. Tegelijkertijd informeert en beschermt het bodemattest de koper. Het bodemattest wordt normaal gezien door de notaris bij OVAM aangevraagd bij de verkoop van een eigendom.
Naar aanleiding van de berichtgeving over de vervuiling met PFOS en PFAS in Zwijndrecht (3M) en de verspreiding van deze vervuiling in de wijdere omgeving besliste het gemeentebestuur in de zomer van 2021 een bodemonderzoek te laten uitvoeren door het Provinciaal Instituut voor Hygiëne (PIH).
Vanwege de historiek van vervuiling met zware metalen in Hemiksem werd de opdracht verruimd naar het onderzoeken van volgende zware metalen: cadmium, koper, lood en zink.
Voor het bodemonderzoek werden 10 locaties met openbaar karakter verspreid over het grondgebied uitgekozen:
• speeltuin Irisweg
• hondenweide Varenstraat
• speeltuin Lelielaan
• grasveld Gemeenteplaats
• speeltuin Saunierlei
• speelweide Callebeekstraat
• boomstronk abdijweide
• speelweide Acacialaan
• skatepark sporthal
• wegberm Bredestraat
Het PIH kwam tot volgend besluit
• ZWARE METALEN: Lokaal werd de streefwaarde en/of de richtwaarde overschreden. Nergens werden er overschrijdingen boven de bodemsaneringsnorm vastgesteld.
• PFAS:
- Ter hoogte van speeltuin Lelielaan werd de richtwaarde voor som PFOS overschreden. De gemeten waarde blijft wel onder de bodemsaneringsnorm. De streefwaarden werden niet overschreden.
- Ter hoogte van alle andere locaties werden er nergens overschrijdingen vastgesteld van de streefwaarden.
Adviezen zware metalen (in het bijzonder cadmium)
Indien je plannen hebt om een groentetuin te beginnen (of er al een hebt) dan kan je best eerst een bodemonderzoek laten uitvoeren. Je kan hiervoor terecht bij het Provinciaal Instituut voor Hygiëne via pih@provincieantwerpen.be of 03 259 12 00. Je krijgt dan een specifiek advies over welke groenten je kan telen en welke je best vermijdt.
Adviezen PFOS-PFAS
Hoewel de metingen in onze gemeente eerder geruststellend zijn, toch geven we graag een aantal algemene preventieve adviezen.
1. VOEDING
• Varieer voldoende in je voeding. Grijp niet altijd naar dezelfde voedingsproducten of naar producten afkomstig van dezelfde locatie maar wissel eens af ( bv. niet steeds van je tuin, dezelfde boer ...). Kies zoveel mogelijkvoor plantaardige en verse, onbewerkte producten. Voor meer informatie raadpleeg de richtlijnen voor gezonde eetmomenten van Vlaams Instituut Gezond Leven via gezondleven.be/themas/voeding.
• Gebruik keukengerei in roestvrij staal of gietijzer, of alternatieve (keramische) antikleefpannen.
• Wees voorzichtig bij oververhitting en het gebruik van pannen met een antiaanbaklaag. Hierdoor kunnen PFOA-bevattende dampen vrijkomen. Breng pannen met antiaanbaklaag die bekrast of beschadigd zijn naar het containerpark.
• Was regelmatig je handen. Bij kinderen is dit extra belangrijk omdat zij hun handen vaak in de mond stoppen.
2. ADEMHALING
• Gebruik waterafstotende producten voor bijv. schoenen en jassen die vrij zijn van PFOS/PFOA. Gebruik deze producten enkel buitenshuis.
• Ventileer of verlucht regelmatig je huis. Verschillende materialen of producten die in de woning gebruikt worden, kunnen schadelijke stoffen in de binnenlucht brengen.
• Poets je huis regelmatig met nat. Zo verwijder je meer stofdeeltjes dan door te borstelen of door te stofzuigen. De stofdeeltjes kunnen schadelijke stoffen bevatten die dan met het water worden weggespoeld. Als je toch een stofzuiger gebruikt, kies dan een stofzuiger met een HEPA-filter.
3. HUIDCONTACT
• Controleer labels van cosmetica (bv. nagellak, oog make-up) en verzorgingsproducten (bv. shampoo, flossdraad). Vermijd schoonheidsproducten wanneer ze ingrediënten bevatten met de woorden “fluor” of “perfluoro”. Een uitzondering hierop is fluoride in tandpasta, wat wordt toegevoegd om het tandglazuur te versterken.
• Wanneer je in contact komt met specifieke chemische stoffen, is het belangrijk om je huid te spoelen met water of je om te kleden voordat je naar huis terugkeert. Als je hier niet de mogelijkheid toe hebt, doe je dit best vooraleer je de huiskamer binnenkomt (bv. in de garage).
• Gebruik niet te vaak zeep op je huid. Zeep zorgt ervoor dat de beschermende opperhuid verloren gaat, met als gevolg dat allergenen en sommige chemische stoffen makkelijker doorheen de huid kunnen binnendringen.
De Vlaamse overheid lanceert een interactieve kaart waarop je de risicosites die verband houden met PFAS-verontreiniging kunt raadplegen.
Hemiksem ligt in de zone van 5 tot 10 kilometer rond 3M. De algemene adviezen zijn hier van kracht:
- Inzetten op gezond eten en voldoende beweging volgens de voedings- en bewegingsdriehoek: www.gezondleven.be.
- Varieer in bron van voeding.
- Eet maximaal 2 eieren per week van eigen kippen.
- Gebruik geen grondwater als drinkwater (consumptie)
- Goede hygiëne toepassen: handen wassen, zeker voor de maaltijd en in uw binnenomgeving poetsen met nat.
In de rode zones blijven de bestaande no-regretmaatregelen van kracht. Deze specifieke maatregelen kan je opzoeken via de https://www.vlaanderen.be/pfas-vervuiling/maatregelen-per-gemeente#pfas-kaart-vlaanderen
Op 10 maart 2023 heeft de Vlaamse Regering de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) definitief vastgesteld. De PAS is opgevat als een omvattend, niet-reglementair, realisatiegericht programma, met als onderdelen:
- brongerichte maatregelen om de emissie en depositie van stikstof te verminderen;
- een stikstofsaneringsplan met herstelmaatregelen voor de natuurkwaliteit en het natuurlijk milieu in SBZ-H (= Habitatrichtlijngebieden);
- kaders voor de beoordeling van de impact van activiteiten die NOx of ammoniak uitstoten;
- een pakket flankerende maatregelen om sectorinspanningen te ondersteunen;
- een systeem voor monitoring en borging van de programmadoelen.
Via de website van de Vlaamse Overheid vind je meer informatie over stikstof in Vlaanderen.
